ENTÈNASYONAL12 oktòb 2026
Se yon lavi antye konsakre nan jistis ki sot resevwa pi gwo rekonpans mondyal la. Vandredi 9 oktòb, Komite Nobel nòvejyen an anonse Pri Nobel Lapè 2026 la bay Navanethem «Navi» Pillay, yon jurist sid-afriken 85 an, pou travay li fè san rete pou lapè ak lalwa entènasyonal.
Pillay se senkyèm sid-afriken ki resevwa pri sa a — aprè Albert Luthuli, Desmond Tutu, Nelson Mandela ak F.W. de Klerk — epi li se premye fanm sid-afriken ki genyen l. Komite a salye sevèite jiridik, entegrite pèsonèl ak gwo kouraj li nan yon epòk kote tribinal entènasyonal yo anba gwo presyon politik.
Pakou li se yon istwa konba: li te grandi nan Durban sou rejim apartheid la, li te louvri pwòp kabinè avoka li an 1967 — premye fanm ki pa blan fè sa nan pwovens Natal — epi li te defann aktivis kont apartheid ak prizonye politik pandan prèske 30 an. Aprè apartheid, li te vin jij nan Lakou Siprèm Lafrik di Sid, apre jij nan Tribinal Penal Entènasyonal pou Rwanda, kote li te jwe yon wòl kle nan jujman istorik Akayesu 1998 la ki te etabli ke vyòl ak vyolans seksyèl kapab konstitye jenosid.
Soti 2008 pou rive 2014, li te Komisè Segondè Nasyon Zini pou Dwa Moun. Li te sèvi tou kòm jij nan Lakou Penal Entènasyonal (CPI) epi li te prezide komisyon ankèt LONI sou teritwa palestinyen yo okipe, ki te konkli an 2025 ke aksyon Izrayèl nan Gaza te egal a jenosid — yon konklizyon Izrayèl te rejte. Kounye a, li se jij nan Lakou Entènasyonal Lajistis nan dosye Gambi kont Myanma sou prezime jenosid kont Rohingya yo.
⚡ Pwen kle yo
- Komite Nobel nòvejyen an anonse vandredi 9 oktòb: Pri Nobel Lapè 2026 bay Navi Pillay, 85 an.
- Li se senkyèm sid-afriken ak premye fanm sid-afriken ki resevwa pri a.
- Karyè: avokat kont apartheid, jij Tribinal Rwanda (jujman Akayesu 1998), jij CPI, Komisè Segondè LONI Dwa Moun (2008-2014).
- Nan reyaksyon li, li denonse sanksyon Etazini kont CPI a; Washington ak Izrayèl kritike chwa komite a.
Yon pri ki fè deba
Kèk èdtan aprè anons la, Washington te anonse nouvo sanksyon kont Lakou Penal Entènasyonal la, yon desizyon Pillay te denonse piblikman nan yon evènman nan Nuremberg, Almay. Sekrètè Deta ameriken an Marco Rubio te rele tribinal la yon «tribinal vagabon», pandan CPI a menm te rejte sanksyon yo kòm yon atak kont lalwa entènasyonal. Chwa komite a te resevwa kritik tou bò kote Etazini ak Izrayèl.
Poukisa sa enpòtan pou Ayiti
Menm si pri a pa gen rapò dirèk ak Ayiti, mesaj li voye a touche nou: jistis entènasyonal rete yon zouti pou viktim vyolans yo, nan yon peyi kote gang fè zak chak jou epi kote LONI mennen ankèt sou trafikan zam ak sanksyon kont chèf gang. Travay yon moun tankou Pillay montre ke lwa kapab rive jwenn menm pi gwo kriminèl yo.
📰 Sous yo
NobelLapèDwa mounJistis entènasyonalNavi Pillay
Medya News
Redaksyon Medya 360 — nouvèl verifye, ekri an kreyòl, mete ajou chak jou.
