DYASPORA17 oktòb 2026
Chak ane, lajan Ayisyen k ap viv lòt bò dlo voye bay fanmi yo se sa ki kenbe ekonomi peyi a sou pye. Men yon analiz ki pibliye samdi a montre jan depandans sa a frajil: kat senkyèm — 80% — transfè Ayiti resevwa soti nan yon sèl peyi, Etazini.
Dapre Bank Repiblik Ayiti (BRH), Etazini bay anviwon 80% transfè peyi a resevwa. Kanada, Lafrans ak Chili vini byen lwen dèyè. Konsekans lan dirèk: tout sa ki touche kapasite Ayisyen pou yo viv ak travay legalman sou tè ameriken, li touche ekonomi Ayiti touswit.
Epi ane 2026 la te yon tounan. Apre desizyon Lakou Siprèm Etazini ki otorize fen TPS pou Ayiti, plis pase 350,000 moun pèdi pwoteksyon kont depòtasyon ak dwa travay. Anplis, depi premye janvye 2026, yon taks federal 1% frape transfè yo voye an kach, pa manda oswa pa chèk labank — sa ki peze pi lou sou travayè ki touche an likid epi ki pa gen kont labank, souvan pi pòv yo.
Paradòks la: jiska mwa jen 2026, lajan k ap antre yo te kontinye monte. Ipotèz analiz lan: se te transfè prekosyon — migran ki te pè depòtasyon t ap rapatrye ti ekonomi yo pandan yo te kapab toujou. Si ipotèz sa a vre, monte resan an se te yon pik tanporè, pa yon tandans ki ap dire. Epi voye lajan an pa bon mache: an mwayèn 4.7% pou voye 200 dola, dapre Bank Mondyal.
⚡ Pwen kle yo
- 80% transfè Ayiti resevwa soti Ozetazini (BRH); Kanada, Lafrans, Chili byen lwen
- Fen TPS an 2026: 350,000+ moun pèdi pwoteksyon ak otorizasyon travay
- Taks federal 1% sou transfè kach depi janvye 2026
- Koute an mwayèn 4.7% pou voye 200 dola (Bank Mondyal)
- Monte jiska jen 2026 lan ta ka yon pik tanporè, pa yon tandans
Lajan k achte tan, men ki pa bati
Analiz lan fè yon remak ki frape: lajan dyaspora a achte tan pou fanmi yo — li peye lekòl, manje, kay — men pou kont li, li pa konstwi yon ekonomi. Toutotan peyi a pa pwodui epi pa kreye travay lakay, chak chòk sou migran yo (depòtasyon, taks, restriksyon) se yon chòk sou tout peyi a.
Kisa k ap vini
Kesyon an kounye a: èske lajan k ap antre yo ap kenbe nan mwa k ap vini yo, kounye a pwoteksyon TPS la fini nèt? Si pik prekosyon an te tanporè vre, fòk nou prepare pou yon desant. Pou fanmi ki depann de transfè yo chak mwa, repons lan ap deside anpil bagay.
📰 Sous yo
DyasporaTransfè lajanTPSEkonomi
Medya News
Redaksyon Medya 360 — nouvèl verifye, ekri an kreyòl, mete ajou chak jou.
